TOL Mimarlık Kültürü Dergisi 18. Sayı:
Büyüteç Bölümü Yazı Çağrısı
Tematik Bağlam: " İşlevlendirme ve Yeniden İşlevlendirme" / "Programming and Reprogramming in Architecture "
TOL Mimarlık Kültürü Dergisi’nin 18. sayısı "Büyüteç" bölümü için hazırlanan bu yazı çağrısı, modernist "form-işlev" ilişkisinden çağdaş mekânsal programlama arayışlarına kadar uzanan süreçte "İşlevlendirme ve Yeniden İşlevlendirme" konusunu kuramsal, pratik ve koruma odaklı katmanlarıyla ele almayı amaçlamaktadır. Günümüzde kentsel dönüşüm, döngüsel ekonomi ve kültürel mirasın korunması gibi disiplinlerarası dinamiklerin merkezinde yer alan bu tema kapsamında; mimari/kentsel programlama, uyarlamalı yeniden kullanım (adaptive reuse) ve biçim-işlev diyalektiği gibi alt başlıklar üzerinden özgün akademik çalışmalar beklenmektedir. EASE yayın etiği ilkelerine uygun, analitik ve rasyonel bir dille kurgulanmış makale önerilerinin toldergisi.com adresi üzerinden en geç 12 Ekim 2026 tarihine kadar iletilmesi gerekmektedir.
Mimarlık ve kentsel çalışma alanları; mekânın fiziksel üretimiyle, toplumsal, ekonomik ve kültürel süreçlerle nasıl ilişkilendiğiyle ve bu ilişkiyi kurarken nasıl işlevlendirildiğiyle doğrudan ilgilidir. Modernist paradigmanın "form işlevi takip eder" (form follows function) kabulünden, çağdaş mimarlığın esneklik, belirsizlik ve mekânsal programlama (architectural/spatial programming) arayışlarına kadar işlev kavramı, mekân teorisinin merkezinde yer almıştır (Sullivan, 1896; Tschumi, 1996).
Günümüzde "işlevlendirme", statik bir atama eyleminin ötesine geçerek; kentsel dönüşüm, döngüsel ekonomi, sürdürülebilirlik ve kültürel mirasın korunması gibi disiplinlerarası dinamiklerin kesişim noktasında "yeniden işlevlendirme" (reprogramming) olarak karşılık bulmaktadır. TOL Mimarlık Kültürü Dergisi, 18. sayısının Büyüteç bölümünde, mekânın kuramsal, pratik ve koruma odaklı katmanlarında işlevlendirme ve yeniden programlama olgularını masaya yatırmayı amaçlamaktadır.
Bu çerçevede, aşağıdaki alt başlıklar (ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) üzerinden özgün, rasyonel ve akademik derinliğe sahip yazı önerileri beklenmektedir:
Mimaride İşlevlendirme (Architectural / Spatial Programming): Mekânsal programlama metodolojileri, esnek mekân tasarımı ve kullanıcı odaklı mekân senaryoları.
Kentsel İşlevlendirme (Urban Programming): Kentsel mekânın organizasyonu, kamusal alanların dönemsel ya da kalıcı olarak yeniden programlanması, kentsel morfoloji ve işlevsel bölgeleme (functional zoning) ilişkisi.
Yeniden İşlevlendirme (Adaptive Reuse / Reprogramming): Atıl yapı stokunun döngüsel mimarlık bağlamında değerlendirilmesi, sürdürülebilirlik, ekonomik ve ekolojik girdiler (Bullen & Love, 2011).
Kültürel Mirasın Korunmasında İşlevlendirme (Adaptive Reuse of Cultural Heritage): Tarihi yapıların bütünlüğünü ve özgünlüğünü zedelemeden çağdaş yaşamla entegre edilmesi, uluslararası koruma tüzükleri (Venedik Tüzüğü, Burra Tüzüğü vb.) bağlamında işlevlendirme sınırları ve etik tartışmalar (ICOMOS, 2013).
İşlev-Form İlişkisi ve Teorik Dönüşümler (Form-Function Relationship): Biçim ve işlev arasındaki diyalektiğin tarihsel süreçteki kırılmaları, dijital mimarlık ve yeni ontolojiler ışığında işlev kavramının güncel yorumları.
Temel Referanslar / Key References
Bullen, P. A., & Love, P. E. (2011). Adaptive reuse of heritage buildings. Structural Survey, 29(5), 411-421.
https://doi.org/10.1108/02630801111182439
ICOMOS. (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance.
https://www.getty.edu/publications/heritagemanagement/part-two/8/
Sullivan, L. H. (1896). The tall office building artistically considered. Lippincott's Magazine.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10202260/
Tschumi, B. (1996). Architecture and Disjunction. MIT Press.
https://www.adjournal.net/articles/124/12410.pdf
Önemli Tarihler
- Makale Gönderimi İçin Son Tarih: 12 Ekim 2026
- Hakem Değerlendirme Sürecinin Tamamlanması: 30 Ekim 2026
- Yayınlanma Tarihi: 30 Ocak 2027
Yazarlara Notlar
- Değerlendirme: Tüm makaleler en az iki bağımsız hakemin görev aldığı "Çift Kör Hakemlik" sürecine tabidir.
- Format: Makaleler, dergi web sayfasında yer alan "Yazım Kuralları" ve "Makale Şablonu"na uygun olarak APA 7 formatında hazırlanmalıdır.
- Ücret: Dergimiz "Elmas Açık Erişim" modelindedir; gönderim veya yayın aşamasında hiçbir ücret talep edilmemektedir.
- İntihal: Tüm başvurular iThenticate yazılımı ile taranacaktır.
Başvuru ve İletişim
Makalelerinizi toldergisi.com üzerinden çevrimiçi olarak gönderebilirsiniz. Sorularınız için info@toldergisi.com üzerinden Yayın Kurulumuz ile iletişime geçebilirsiniz.
TOL Mimarlık Kültürü Dergisi Yayın Kurulu
*Başvuru yapacak yazarların metinlerini rasyonel, net bir hipoteze dayanan ve gereksiz betimlemelerden uzak, doğrudan kuramsal/pratik bulgulara odaklanan bir yapıda kurgulamaları önemle rica olunur.